Wie moet een uittreksel voorleggen?

Je vraagt als jeugdwerkorganisatie een uittreksel strafregister op bij vrijwilligers vanaf 20 jaar en medewerkers die structureel een pedagogische rol opnemen met minderjarige deelnemers.

Op deze pagina vind je meer informatie over aan wie je een uittreksel dient op te vragen.

Wat verandert er vanaf 1 januari 2027?

Vanaf 1 januari 2027 moeten jeugdwerkorganisaties een uittreksel strafregister (model 596.2) opvragen bij bepaalde vrijwilligers en medewerkers. Dit is een resultaatsverbintenis: je moet kunnen aantonen dat je het uittreksel hebt opgevraagd en gecontroleerd.

Daarnaast moet je om de drie jaar opnieuw een uittreksel opvragen bij iedereen die onder de verplichting valt.

Aan wie vraag je het uittreksel op?

Je vraagt het uittreksel op bij vrijwilligers en medewerkers die:

vrijwilligers die 20 jaar of ouder zijn en medewerkers
structureel actief zijn (meer dan één dag of minstens één nacht)
een pedagogische rol opnemen
met minderjarigen werken

Concreet moeten jeugdwerkorganisaties vanaf 1 januari 2027 elke 3 jaar een uittreksel model 596.2 (minderjarigenmodel) opvragen van hun beroepskrachten en vrijwilligers vanaf 20 jaar die aan de voorwaarden voldoen.

Enkele voorbeelden van wie wél onder de verplichting valt:

monitoren op een speelplein of kamp
leiding die wekelijks een groep begeleidt
animatoren in jeugdwerkinitiatieven

Enkele voorbeelden van wie niet onder de verplichting valt:

vrijwilligers die één dag komen helpen
logistieke helpers (keuken, opbouw, bar)
fotografen zonder pedagogische rol
vrijwilligers die enkel met volwassenen werken

Tijdens de focusgroepen in april en mei 2026 werd een verzameling gemaakt van grensgevallen in het jeugdwerk. Je vindt deze casusbundeling hier terug:

Ondersteuningsmateriaal

Dit materiaal kan jullie helpen bij de vraag 'aan wie vraag je het op?'.

Het materiaal wordt in juli en augustus nog herwerkt aan de hand van jullie feedback. Deze downloads zijn een tijdelijke versie. Het definitieve ondersteuningsmateriaal volgt in het najaar van 2026.

Communicatie naar vrijwilligers

Een goede communicatie naar vrijwilligers bevat idealiter vijf elementen: waarom de maatregel er is, voor wie ze geldt, welk document nodig is, hoe de privacy wordt beschermd en waar vrijwilligers terechtkunnen met vragen. Dat voorkomt ongerustheid en vergroot het draagvlak voor de nieuwe verplichting.

Leg uit waarom deze verplichting bestaat, bijvoorbeeld: Deze verplichting geldt voor de hele sector en heeft als doel kinderen en jongeren beter te beschermen. Ze vormt één onderdeel van een ruimer integriteitsbeleid binnen onze organisatie.
Maak duidelijk op wie de verplichting van toepassing is, bijvoorbeeld: Niet elke vrijwilliger moet een uittreksel uit het strafregister voorleggen. De verplichting geldt enkel voor specifieke functies en voor vrijwilligers vanaf 20 jaar.
Leg uit welk document nodig is, bijvoorbeeld: Vraag steeds een uittreksel uit het strafregister model 596.2 aan. Dit wordt ook wel het minderjarigenmodel genoemd.
Geef praktische informatie over het proces, zodat de vrijwilliger weet welke stappen jullie doorlopen.
Besteed aandacht aan privacy, bijvoorbeeld: We respecteren jouw privacy. Het uittreksel wordt enkel gecontroleerd door de bevoegde personen binnen de organisatie en wordt nadien niet bewaard.

Deze algemene procesflow kan je doorgeven aan je vrijwilligers:

veelgestelde vragen over 'aan wie?'

Moeten al onze vrijwilligers een uittreksel strafregister voorleggen?

Nee, je moet het enkel opvragen bij vrijwilligers vanaf 20 jaar die structureel een pedagogische activiteit begeleiden. Deze voorwaarden zijn dus van belang:

De vrijwilliger is minstens 20 jaar;
De vrijwilliger begeleidt pedagogische activiteiten van minderjarige deelnemers;
De vrijwilliger neemt een structureel engagement op;

Omdat het begeleiden van een pedagogische activiteit een flou begrip is geven we hier een niet-exhaustieve lijst van vrijwilligersrollen die hieronder kunnen vallen:

Animatoren en begeleiding: leiding, kampmonitoren, speelpleinleiding, vrijwilligers, begeleiders, …
Hoofdanimatoren: vakantieverantwoordelijke, hoofdanimatoren, groepsleiding, …
EHBO-verantwoordelijke, verzorger, care team, …
Aanspreekpunt integriteit, vertrouwensfiguren, coach, …

Er zijn ook enkele vrijwilligersrollen die niet onder deze voorwaarden vallen, van hen moet je geen uittreksel opvragen:

Chauffeurs van materiaal
Kookvrijwilligers die een louter logistieke functie opnemen
Onthaalvrijwilligers, administratie achter de schermen, …

Er zijn ook enkele gevallen waarbij het niet zo duidelijk is of zij een pedagogische activiteit uitvoeren. Denk maar aan: kookvrijwilligers of chauffeurs van deelnemers.

We nemen deze functieomschrijvingen mee op in het ondersteuningsmateriaal. Zo zal er een lijst komen met de definities en mogelijke profielen, alsook een flowchart die je kan helpen om na te kijken bij wie je een uittreksel dient op te vragen.

Wat is structureel contact?

Structureel contact betekent dat een vrijwilliger of medewerker meer dan eenmalig en op een terugkerende of langdurige manier in contact komt met minderjarigen.

Enkele kenmerkern:

Tijdsduur: langer dan één dag of minstens één nacht
Herhaling: regelmatig, bijvoorbeeld elke week, elke vakantie, elk kamp

Voorbeelden van structureel contact:

monitor die een volledige kampweek aanwezig is
leiding die elke week een groep begeleidt
animator die elke vakantie op het speelplein staat

Voorbeelden die niet als structureel contact gelden:

iemand die één dag komt helpen op een eetfestijn
een vrijwilliger die eenmalig een workshop geeft
een logistieke helper die geen activiteiten met kinderen begeleidt

Wat is pedagogische begeleiding?

Pedagogische begeleiding betekent dat je als vrijwilliger of medewerker meer doet dan enkel praktisch helpen: je begeleidt, ondersteunt en draagt verantwoordelijkheid voor het welzijn, gedrag en de ontwikkeling van kinderen of jongeren.

Enkele kenmerken:

je begeleidt activiteiten (spel, kamp, werking, vorming)
je stuurt groepen aan
je waakt over veiligheid en welzijn
je bent een rolmodel of aanspreekpunt voor kinderen en jongeren

Voorbeelden van pedagogische begeleiding:

leiding in een jeugdbeweging
monitor op speelplein of kamp
animator die activiteiten uitwerkt en begeleidt
begeleider in een jeugdwerkproject met jongeren

Voorbeelden die niet als pedagogische begeleiding gelden:

iemand die enkel kookt, opbouwt of afwast
iemand die enkel materiaal vervoert
iemand die enkel foto’s neemt zonder rol in de groep
iemand die enkel administratieve taken doet

Als je structureel én pedagogisch met minderjarigen werkt én 20+ bent, dan val je onder de verplichting om een uittreksel strafregister voor te leggen.

Er springen enkele vrijwilligers in tijdens een activiteit. Moeten zij ook een uittreksel voorleggen?

Dat hangt er van af. Is dit een structureel engagement? Als het een losse activiteit is waarop ze inspringen, hoeft het niet. Bijvoorbeeld wanneer een oud-begeleider eenmalig komt helpen omwille van een begeleiderstekort tijdens een examenperiode of wanneer een goede vriend van de hoofdanimator een dag komt meedraaien op het speelplein omwille van een uitval van een vrijwilliger, of wanneer een ouder helpt op een het groot evenement. Dan hoef je geen uittreksel op te vragen.

Wat als je het uittreksel strafregister niet opvraagt terwijl dit wél moet?

Wanneer een vrijwilliger voldoet aan alle criteria (structureel contact van pedagogische aard aan minderjarige deelnemers), dan is het opvragen en controleren van het uittreksel strafregister een resultaatsverbintenis voor de organisatie.

Dat betekent dat:

De organisatie moet het uittreksel strafregister opvragen en controleren.
Als dat niet gebeurt, dan voldoet de organisatie niet aan haar wettelijke verplichting.
Dit kan worden beschouwd als een fout, waardoor de organisatie burgerrechtelijk aansprakelijk kan worden gesteld voor schade die voortvloeit uit het niet uitvoeren van deze verplichting.

Wanneer de organisatie wél de formaliteit naleeft (opvragen + controleren), kan ze niet aansprakelijk worden gesteld op basis van deze verplichting.

Emy Snelders

Projectmedewerker integriteit in het jeugdwerk

emy.snelders@ambrassade.be +32 490 46 88 94