Uittreksel strafregister model 596.2

Vanaf 1 januari 2027 moeten alle vrijwilligers vanaf 20 jaar die structureel een pedagogische activiteit begeleiden in het jeugdwerk een uittreksel uit het strafregister (model 596.2) voorleggen.

Als organisatie vraag je het uittreksel op, maar de vrijwilliger moet het zelf aanvragen en bezorgen. Voor de aanstelling vraag je de vrijwilliger om een uittreksel strafregister (model 596.2) op te vragen en dit aan jou door te sturen of te uploaden via het afgesproken kanaal.

Voor beroepskrachten was deze verplichting al van kracht, ook zij moeten hun uittreksel voorleggen.

Als organisatie controleer je het uittreksel en maak je een beoordeling. Nadien verwijder je het uittreksel strafregister. Het opvragen is een resultaatsverbintenis, de beoordeling een inspanningsverbintenis.

Een resultaatsverbintenis betekent dat je als organisatie moet kunnen aantonen dát je het uittreksel strafregister hebt opgevraagd bij de vrijwilligers die onder de verplichting vallen. Het resultaat zelf — het opvragen — moet dus bereikt zijn.

Een inspanningsverbintenis betekent dat je als organisatie zo zorgvuldig mogelijk handelt bij de beoordeling van de uittreksels. Je belooft niet dat elke beoordeling tot een bepaald resultaat leidt, maar wel dat je het proces zorgvuldig, proportioneel en volgens de richtlijnen uitvoert.

Concreet:

• Vraag je het uittreksel op vóór de aanstelling

• Doe je een zichtcontrole: je bekijkt het uittreksel strafregister

• Maak je een beoordeling (indien nodig)

• Verwijder je het uittreksel onmiddellijk na controle

• Registreer je enkel naam van de vrijwilliger of beroepskracht en de datum van controle.

Als jeugdwerkorganisatie vraag je het uittreksel op aan vrijwilligers ouder dan 20 jaar die structureel een pedagogische activiteit begeleiden in het jeugdwerk.

Je kan dit met een standaardcommunicatie doen waarin je ook voldoende uitlegt waarom je het uittreksel opvraagt:

Sinds 1/1/2027 zijn alle organisaties binnen het jeugdwerk verplicht om een uittreksel op te vragen aan alle vrijwilligers ouder dan 20 jaar en beroepskrachten. We vragen dan ook of je ons dit document wil bezorgen voor je start als vrijwilliger in onze organisatie. We gaan zeer vertrouwelijk om met dit document. We willen daarnaast ook benadrukken dat als er iets op je uittreksel staat, dit niet betekent dat je geen vrijwilliger of beroepskracht kunt zijn bij ons.  We gaan hierover graag in gesprek! Zit je met vragen of bedenkingen, laat het ons dan zeker weten! (Hier is het best dat je ook meteen de contact gegevens toevoegt van de persoon binnen je organisatie die deze taak op zich zal nemen.)

Je vraagt het uittreksel op voor de aanstelling. Je vraagt het op, kijkt het in, maar houdt het niet bij.

Registreer de naam en datum van zichtcontrole.

Een vrijwilliger vraagt het uittreksel zelf aan. Dat kan op drie manieren, afhankelijk van wat hun gemeente of stad aanbiedt:

1. Online aanvragen: vrijwilligers kunnen het uittreksel digitaal opvragen via mijn burgerprofiel of de website van hun gemeente (als die online attesten aanbiedt).

2. Aanvragen aan het loket van de gemeente: vrijwilligers kunnen ook naar het gemeentehuis gaan. Neem je identiteitskaart mee.

3. Aanvragen bij het Centraal Strafregister: Dit is nodig wanneer:

• de vrijwilliger niet meer ingeschreven is in een Belgische gemeente

• de vrijwilliger in het buitenland woont

• het gaat om een rechtspersoon

Meer info vind je hier.

Wanneer je een uittreksel ontvangt zijn er 2 mogelijkheden, we overlopen wat je in die situaties moet doen.

1. Het uittreksel is blanco: er is geen beoordeling nodig. Je kan de vrijwilliger aanstellen. Noteer de naam en datum van zichtcontrole.

2. Het uittreksel is niet-blanco: een beoordeling is noodzakelijk.

Een uittreksel strafregister hoeft niet blanco te zijn om aangesteld te worden als vrijwilliger, aangezien niet elke vermelding invloed heeft op de omgang met minderjarigen.

2A) De vermelding heeft geen invloed op werken met minderjarigen (bijvoorbeeld fraude, verkeersovertredingen, …) dan is een registratie van naam en datum van zichtcontrole voldoende, daarna (inhoud van) uittreksel verwijderen.

2B) De vermelding heeft wel invloed op werken met minderjarigen (bijvoorbeeld aanranding van de eerbaarheid, dealen van drugs aan minderjarigen, …) maak je een registratie van naam en datum dat de controle werd uitgevoerd. Bekijk onder welke voorwaarden de vrijwilliger kan worden aangesteld en ga hierover in gesprek. Ook als je de vrijwilliger niet aanstelt, is een gesprek aan te raden zodat de jongere goed weet waarover het gaat en wat de redenen zijn waarom zij niet worden aangesteld.

De Ambrassade werkt aan een ondersteuningsaanbod voor beoordelaars, bijvoorbeeld een gespreksleidraad, mogelijkse voorwaarden, beoordelingskader om te ondersteunen bij de inschatting, richtvragen voor de beoordelaar…

Dit ondersteuningsmateriaal komt ten laatste in het najaar van 2026 online.

Nee. Je moet het uittreksel strafregister na controle verwijderen.

Je moet een zichtcontrole doen waarbij je de naam en datum van controle registreert. Zo kan je bijhouden wie van je vereniging of organisatie je al hebt gecontroleerd en wanneer een nieuw uittreksel dient worden opgevraagd.

Nee, je dient het enkel op te vragen bij vrijwilligers vanaf 20 jaar die structureel een pedagogische activiteit begeleiden. Deze voorwaarden zijn dus van belang:

1. De vrijwilliger is minstens 20 jaar;

2. De vrijwilliger begeleidt pedagogische activiteiten van minderjarige deelnemers;

3. De vrijwilliger neemt een structureel engagement op;

Omdat het begeleiden van een pedagogische activiteit een flou begrip is geven we hier een niet-exhaustieve lijst van vrijwilligiersrollen die hieronder kunnen vallen:

• Animatoren en begeleiding : leiding, kampmonitoren, speelpleinleiding, vrijwilligers, begeleiders, …

• Hoofdanimatoren: vakantieverantwoordelijke, hoofdanimatoren, groepsleiding, …

• EHBO-verantwoordelijke, verzorger, care team, …

• Aanspreekpunt integriteit, vertrouwensfiguren, coach, …

Alsook enkele vrijwilligersrollen die niet onder deze voorwaarden vallen:

• Chauffeurs van materiaal

• Kookvrijwilligers die een louter logistieke functie opnemen

• Onthaalvrijwilligers, administratie achter de schermen, …

Er zijn ook enkele grensgevallen, bijvoorbeeld kookvrijwilligers of chauffeurs van deelnemers. We nemen deze functieomschrijvingen mee op in het ondersteuningsmateriaal. Zo zal er een lijst komen met de definities en mogelijke profielen, alsook een flowchart die je kan helpen om na te kijken bij wie je een uittreksel dient op te vragen.

Er bestaan drie modellen van het uittreksel strafregister, en model 596.2 is specifiek bedoeld voor activiteiten met minderjarigen. Het wetboek schrijft dit als volgt:

"Model 596.-2: model bestemd voor het uitoefenen van ‘een activiteit die onder opvoeding, psycho-medisch-sociale begeleiding, hulpverlening aan de jeugd, kinderbescherming, animatie of begeleiding van minderjarigen valt’. (art. 596, tweede lid, Wetboek van strafvordering)."

Het opvragen van het uittreksel strafregister en controle gaat om vrijwilligers die werken met minderjarigen. Daarom is enkel model 596.2 op te vragen.

Wat staat er in model 596.2:

• Elke veroordeling of beslissing voor feiten gepleegd ten aanzien van een minderjarige,

• Een eventuele melding van een verbod om activiteiten met minderjarigen uit te oefenen.

Er is nog geen sluitende definitie voor ‘structurele basis’. Het Departement Jeugd werkt aan een definitie om op te nemen in het draaiboek.

Het draaiboek blijft een levend document, waarin tijdens de implementatie van de maatregel aanpassingen in mogelijk blijven. 

Er is nog geen sluitende definitie voor ‘pedagogische begeleiding’. Het Departement Jeugd werkt aan een definitie om op te nemen in het draaiboek.

Het draaiboek blijft een levend document, waarin tijdens de implementatie van de maatregel aanpassingen in mogelijk blijven. 

Er geldt een periodiciteit van 3 jaar. Dat betekent dat wanneer je het uittreksel hebt opgevraagd, je dit pas na 3 jaar opnieuw moet doen. Je vraagt het uittreksel op bij medewerkers en vrijwilligers vanaf 20 jaar die op structurele basis een pedagogische activiteit begeleiden.

Nee. De registratie van naam en datum van controle is enkel voor intern gebruik. De rapportage van controle dient om zelf zicht te houden op welke vrijwilligers je reeds hebt gecontroleerd, en welke uittreksels je nog moet opvragen.

De Ambrassade ontwikkelt enkele voorbeeld sjablonen voor die registratie. Deze komen ten laatste in het najaar van 2026 online.

Dat hangt er van af. Is dit een structureel engagement? Als het een losse activiteit is waarop ze inspringen, hoeft het niet. Bijvoorbeeld een oud-begeleider die eenmalig komt helpen omwille van een begeleiders te kort of tijdens een examenperiode, een goede vriend van de hoofdanimator komt een dag meedraaien op het speelplein omwille van een uitval van een vrijwilliger, een ouder helpt op een het groot evenement.

De pleger van een misdrijf ten aanzien van een minderjarige binnen de organisatie zal strafrechtelijk aansprakelijk zijn.

De organisatie of persoon die de beoordeling van het uittreksel strafregister heeft doorgevoerd, kan niet strafrechtelijk aansprakelijk zijn voor de feiten die een individu heeft gepleegd.

Als organisatie heb je een resultaatsverbintenis rond het opvragen en controleren van het uittreksel strafregister. Dat betekent dat je verplicht bent om het uittreksel op te vragen en te controleren. Indien je dit als jeugdwerkorganisatie niet doet, kan de organisatie aansprakelijk worden gesteld wanneer er toch iets fout loopt.

De inhoudelijke beoordeling van de inhoud van het uittreksel strafregister is dan weer een inspanningsverbintenis. Deze inspanningsverbintenis gaat over de beslissing wanneer er een vermelding op het uittreksel staat. Er wordt van de aanstellende organisatiejouw organisatie verwacht dat er voorzichtig en zorgvuldig wordt gehandeld met oog voor minderjarigen.

Een aanstellende organisatie is de organisatie waarbij de vrijwilliger aan de slag is en waarbij het uittreksel strafregister wordt voorgelegd ter controle.

Een aanstellende organisatie kan beroep doen op een derde organisatie voor ondersteuning bij het beoordelen van het uittreksel strafregister wanneer hier een vermelding op staat.

De derde geeft advies bij de beoordeling van een niet-blanco uittreksel strafregister. Ze ondersteunt bij inschatting, interpretatie en biedt mee mogelijkse voorwaarden aan, maar neemt niet de eindbeslissing. De eindbeslissing blijft bij de aanstellende organisatie.

Een derde neemt de beoordeling dus niet over, maar ondersteunt de aanstellende organisatie. 

• Onafhankelijk advies geven, een objectieve inschatting op basis van ernst van de feiten, functie van de vrijwilliger, context van de organisatie, …

• Ondersteuning bij interpreteren van het uittreksel

• Mee nadenken over mogelijkse voorwaarden, zoals werken in duo, beperkingen in bepaalde leeftijdsgroepen, tijdelijke beperkingen,… Welke voorwaarden al dan niet worden toegepast, blijft de beslissing van de aanstellende organisatie

De derde beslist nooit of een vrijwilliger mag worden aangesteld. De eindverantwoordelijkheid blijft altijd bij de aanstellende organisatie.

De derde geeft advies bij de beoordeling van een niet-blanco uittreksel strafregister. Ze ondersteunt bij inschatting, interpretatie en biedt mee mogelijkse voorwaarden aan, maar neemt niet de eindbeslissing. De eindbeslissing blijft bij de aanstellende organisatie.

Concreet:

• Een derde neemt de beoordeling dus niet over, maar ondersteunt de aanstellende organisatie.

• De derde beslist nooit of een vrijwilliger mag worden aangesteld. De eindverantwoordelijke blijft altijd bij de aanstellende organisatie.

• Als aanstellende organisatie stel je een verwerkingsovereenkomst op met een derde. Ter ondersteuning stellen we een voorbeeld verwerkingsovereenkomst op. Deze komt ten laatste in het najaar van 2026 online.

Als je deze rol wilt opnemen als organisatie, is het belangrijk om je hier op voor te bereiden. Wie zal deze rol binnen je organisatie opnemen? Wat heeft deze persoon/organisatie nodig om zich hierop voor te bereiden? Je kan je noden zeker terugkoppelen naar De Ambrassade, we ontwikkelen namelijk een ondersteuningsaanbod voor verenigingen die als (betrouwbare) derde optreden.

Ben je een jeugdwerkorganisatie met lokale groepen? Dan kan je als koepel van die lokale groepen de rol van derde opnemen. Maar dat hoeft niet. We leggen hieronder kort uit wat de mogelijkheden zijn.

• Je lokale groepen vragen de uittreksels zelf op, controleren en loggen ze. Als koepel kom je in dit proces enkel tussen wanneer ze met vragen zitten over een specifieke case.

• Als koepelorganisatie neem je deze taken van je lokale groepen over. Jij beoordeelt de uittreksels en geeft advies. Daarnaast help je hen ook bij vragen rond het uittreksel.

Als koepel hoef je deze rol niet op te nemen. Je kan naast deze derde de ondersteuning voor je lokale groepen opnemen wanneer zij vragen hebben, zoals jullie al doen voor andere thema’s. Denk maar aan telefonisch advies geven aan een groepsleiding wanneer ze een vraag hebben over een uittreksel.

De Ambrassade heeft de opdracht om alle noden rond het uittreksel strafregister in kaart te brengen, we brengen ook de aanpak van andere sectoren in kaart. We ontwikkelen op basis hiervan een ondersteuningsaanbod voor verenigingen die als derde zullen optreden.