Vrijwilligersverzekeringen: Wat moet je weten?
Verzekeringen kunnen aanvoelen als een zeer complexe materie. Zeker als hier nog eens onderwerpen zoals aansprakelijkheid en immuniteit van de vrijwilliger bij te kijken komen. Met dit artikel proberen we dit kluwen alvast wat duidelijker te makern.
Verplicht in het jeugdwerk: Burgerlijke aansprakelijkheid (BA)
De burgerlijke aansprakelijkheid is de enige verzekering die je als organisatie verplicht moet aanbieden aan jouw vrijwilligers. Andere vrijwilligersorganisaties (specifiek diegene die vallen onder domein Welzijn, Gezondheid en Zorg) hebben een uitgebreidere verzekeringsplicht. Bij Jeugd is deze aanvullende plicht niet aanwezig.
Een BA verzekering is een verzekering die speelt in het geval iemand een fout maakt die schade bij een ander tot gevolg heeft. Deze schade kan materieel of immaterieel zijn, lichamelijk of aan het voertuig of eigendom.
Normaal zal, indien een vrijwilliger een fout maakt en schade veroorzaakt, de schade moeten herstellen of vergoeden. De BA-verzekering komt tussenbeide wanneer vaststaat dat één van de door de verzekering gedekte personen aansprakelijk is. Ze dekt met andere woorden de aansprakelijkheid van de verzekerden voor de schade die anderen ("derden") door hun fout geleden hebben.
Gratis BA verzekering
Als kleinere organisatie lijkt het opnemen van deze verzekering misschien een grote opgave. Vaak zijn dit dure verzekeringspakketten met zeer verschillende prijzen op basis van de inhoud van de polis. Dde Vlaamse overheid biedt daarom een (beperkte) gratis verzekering aan. Meer informatie hierover kan je hier vinden.
Immuniteit van de vrijwilliger
Tot voor kort (1 januari 2025) genoten vrijwilligers van een verregaande immuniteit. Deze verzekerde dat vrijwilligers enkel aansprakelijk gesteld konden worden door de organisatie zelf in het geval van:
Bedrog: opzettelijk en bedrieglijk schade toebrengen;
Zware fout: onvergeeflijk in hoofde van de vrijwilliger;
Herhaaldelijke lichte fout
De derde die de schade had geleden, kon geen aansprakelijkheid stellen aan de vrijwilliger zelf, enkel aan de organisatie waar de vrijwilliger een engagement voor uitvoerde.
Vanaf 2025 is er een extra mogelijkheid bijgekomen en kan de vrijwilliger, als die bedrog, een zware fout of herhaaldelijke lichte fout pleegde, ook rechtstreeks aansprakelijk gesteld kunnen worden door de derde die schade lijdt door deze fout.
Maar: Ze blijven dus wettelijk beschermd van aansprakelijkheid door zowel de organisatie als diegene die schade lijdt in situaties van eenmalige lichte fouten, wat de meest voorkomende schadefouten zijn.
De aanpassing van deze immuniteitswetten zijn niet zo ernstig als ze hier klinken, maar kunnen wel een impact hebben op je organisatie. We raden dan ook aan om het artikel van De Ambrassade of de uitgebreide infofiche van Steunpunt vrijwilligerswerk door te lezen.
Andere verzekeringen in het jeugdwerk
BA van de organisatie: Deze verzekering dekt de Burgerlijke Aansprakelijkheid van de organisatie. Wat verder reikt dan een BA die enkel de risico's voor vrijwilligers dekt. Deze BA is eigenlijk ook een must als je organisatie werkkrachten heeft.
Rechtsbijstandsverzekering (RB): De verzekering rechtsbijstand houdt in dat je rekent op de terugbetaling van juridisch advies en/of experten die je bijstaan. Deze verzekering helpt je om je rechten te verdedigen.
Lichamelijke ongevallen (LO): Een ongevallenverzekering vergoedt medische verzorging en een verblijf in het ziekenhuis in het geval dat je vrijwilliger een ongeval voorheeft tijdens een engagement bij jouw organisatie. Hier moet je echter enkele kanttekeningen bij maken
Dit is vaak een zeer dure verzekering voor een organisatie
De mutualiteit van de vrijwilliger zelf zal ook tussenkomen
De verzekering komt niet tussen bij bijvoorbeeld het verlies of schade aan een bril of tanden.
De tussenkomst bij tijdelijke ongeschiktheid is vaak zeer beperkt.
Bestuurdersaansprakelijkheid: Een verzekering die tussen komt als één of meerdere bestuurders een fout maken. Deze aansprakelijkheid wordt namelijk niet gedekt via een gewone vrijwilligersverzekering. Het is verstandig deze verzekering te overwegen, zeker als de organisatie meer handelingen stelt, medewerkers in dienst heeft, gebouwen bezit en/of beheert, grote voorraden heeft, etc…
Autoverzekering: Vrijwilligers die zich verplaatsen met de eigen wagen, zijn verzekerd via de eigen verplichte BA-autoverzekering.
Schade aan de wagen door welke omstandigheid dan ook, en zonder dat er een andere bij betrokken is, zal enkel (deels) vergoed worden als de vrijwilliger een (halve) omnium heeft, ook weer via de eigen autoverzekering.
De organisatie kan overwegen om een omniumverzekering te sluiten voor verplaatsingen die de vrijwilliger doet op vraag van de organisatie. Het is essentieel om dan goede afspraken te maken, ook onder andere over de reikwijdte van de verzekering.